Διανύουμε μία περίοδο επικίνδυνων πολεμικών σχεδιασμών, που χαρακτηρίζεται από πολλαπλασιαζόμενες εστίες πολέμου, ιμπεριαλιστικές επεμβάσεις και απειλές σε παγκόσμιο επίπεδο. Στο επίκεντρο αυτών των εξελίξεων βρίσκεται και η πρόσφατη έναρξη μιας μεγάλης πολεμικής επιχείρησης των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν, ξεσχίζοντας κάθε έννοια διεθνούς δικαίου, η οποία έχει οδηγήσει σε γενίκευση του πολέμου στην περιοχή της μέσης ανατολής. Η δε αποστολή δύο ελληνικών φρεγατών και τεσσάρων μαχητικών αεροσκαφών F16 στην Κύπρο υπό το πρόσχημα της προστασίας της από τις πυραυλικές επιθέσεις του Ιράν αποτελεί αποφασιστικό βήμα επικίνδυνης κλιμάκωσης στον κατήφορο της εμπλοκής της χώρας στη σύγχρονη σταυροφορία ΗΠΑ-Ισραήλ , με τη στήριξη του ΝΑΤΟ και της ΕΕ εναντίον του Ιράν.
Μέσα σε αυτό το γενικευμένο κλίμα πολεμικών συγκρούσεων, βλέπουμε την τελευταία περίοδο να επιχειρείται και η κατάργηση της διάταξης του Άρθρου 2 του Οδηγού Χρηματοδότησης και Διαχείρισης του ΕΛΚΕ του ΕΜΠ — που εδώ και σχεδόν τρεις δεκαετίες απαγορεύει τη συμμετοχή του ιδρύματος σε έρευνες για πολεμικούς σκοπούς και σε χρηματοδοτήσεις από διεθνείς στρατιωτικούς συνασπισμούς.
Η διάταξη αυτή κατακτήθηκε μέσα από τους αντιπολεμικούς αγώνες του φοιτητικού και εργατικού κινήματος την περίοδο των βομβαρδισμών της Γιουγκοσλαβίας και πάνω στην ιστορική παρακαταθήκη του Πολυτεχνείου ως συμβόλου σύγκρουσης με τον αυταρχισμό και τον ιμπεριαλισμό. Υπήρξε πραγματικό ανάχωμα απέναντι στη στρατιωτικοποίηση της γνώσης και αξιοποιήθηκε από φοιτητές και εργαζόμενους για να μπλοκάρει στρατιωτικά προγράμματα που υπηρετούσαν το ΝΑΤΟ, τη Frontex και άλλους μηχανισμούς επιτήρησης.
Με διαδικασίες-εξπρές, ερήμην της ακαδημαϊκής κοινότητας, επιχειρείται να αφαιρεθεί αυτός ο φραγμός. Η μεθόδευση στην Επιτροπή Ερευνών και η επικείμενη επικύρωση από τη Σύγκλητο δείχνουν μια συνειδητή πολιτική επιλογή: να μετατραπεί το ΕΜΠ από δημόσιο πανεπιστήμιο σε κρίσιμο κρίκο της πολεμικής οικονομίας και του στρατιωτικο-βιομηχανικού συμπλέγματος.
Η κατεύθυνση αυτή συνιστά στρατηγική επιλογή υπέρ του πολέμου και του κεφαλαίου, όχι μια ουδέτερη διοικητική ρύθμιση. Σημαίνει ακόμα μεγαλύτερη εμπλοκή της χώρας μας σε επικίνδυνους πολεμικούς σχεδιασμούς!
Η πίεση προς το ΕΜΠ συνδέεται με μια συνολική αναδιάταξη της έρευνας στη χώρα: από τη συνεργασία δημόσιων ιδρυμάτων με ξένες πολεμικές βιομηχανίες μέχρι την κανονικοποίηση έργων «άμυνας και ασφάλειας» που στην πράξη υπηρετούν στρατιωτικούς μηχανισμούς.
Αυτή η εξέλιξη εντάσσεται σε μια ευρύτερη αναδιάρθρωση του ευρωπαϊκού καπιταλισμού πάνω στη βάση του πολέμου:
- Μόνο τα τελευταία οκτώ χρόνια, τα προγράμματα αμυντικής έρευνας της ΕΕ πολλαπλασιάστηκαν από ~30 εκατ. Ετησίως την περίοδο 2017-2019 (PADR) σε περίπου 1 δις. € ετησίως (Ευρωπαϊκό Ταμείο Άμυνας/EDF), μια αύξηση 30 φορών. Το EDF δεσμεύει 7.3 δις. € μόνο για την περίοδο 2021-2027.
- Προγράμματα όπως το ReArm Europe (800 δισ. €) και το SAFE (150 δισ. €) διοχετεύουν αστρονομικούς πόρους στις πολεμικές βιομηχανίες, την ώρα που τα δημόσια πανεπιστήμια, η υγεία και η παιδεία λεηλατούνται.
- Τα πανεπιστήμια μετατρέπονται σε μηχανισμούς παραγωγής τεχνολογίας για πόλεμο και επιτήρηση.
- Τρεις ιδιωτικές εταιρίες (Thales, Leonardo, Airbus) έχουν λάβει το 1/5 του σύνολού των κονδυλίων EDF, αναδεικνύοντας το βιομηχανικό-στρατιωτικό σύμπλεγμα.
Ακόμη και μέχρι σήμερα, το ΕΜΠ αξιοποιούσε το «παραθυράκι» των «αμυντικών αναγκών της χώρας» για να δικαιολογεί τη συμμετοχή του σε πολεμικά έργα. Την τελευταία εικοσαετία συμμετείχε σε 46 ευρωπαϊκά ερευνητικά προγράμματα για σκοπούς «άμυνας και ασφάλειας», πολλά εκ των οποίων αφορούσαν τεχνολογίες επιτήρησης, αεροδιαστημικά συστήματα και εφαρμογές διττής χρήσης. Ανάμεσα τους και το πρόγραμμα Ranger (2019), που σταμάτησε μετά από φοιτητικές κινητοποιήσεις, και το πρόσφατο SWIFT του EDF-2023 για «ανατρεπτικές αμυντικές τεχνολογίες», στο οποίο το ΕΜΠ ηγείται ενός κοινοπρακτικού σχήματος.
Τώρα όμως επιχειρείται να καταργηθεί ακόμη και αυτή η επίφαση — ώστε η συνεργασία με το ΝΑΤΟ και την πολεμική βιομηχανία να γίνεται απροκάλυπτα, χωρίς εμπόδια και χωρίς κοινωνικό έλεγχο.
Το πανεπιστήμιο που προωθούν είναι ένα πανεπιστήμιο κομμένο και ραμμένο στις ανάγκες του κεφαλαίου και της πολεμικής οικονομίας: ένα πανεπιστήμιο όπου η γνώση δεν θα υπηρετεί τις κοινωνικές ανάγκες, αλλά την κερδοφορία των πολεμικών βιομηχανιών.
Ως μηχανικοί, γνωρίζουμε πολύ καλά τι σημαίνει τεχνολογία «διττής χρήσης» (dual–use): πίσω από τον μανδύα της καινοτομίας κρύβονται συχνά συστήματα επιτήρησης, στρατιωτικά drones, όπλα ακριβείας και μηχανισμοί ελέγχου πληθυσμών. Δεν θα δεχθούμε να μετατραπεί η τεχνική γνώση σε εργαλείο πολέμου και καταστολής.
Δηλώνουμε ότι η επιστήμη δεν μπορεί να αξιοποιείται από τους φονιάδες των λαών, ούτε να κατευθύνεται στην ανάπτυξη των επόμενων έξυπνων όπλων και σύγχρονων όπλων μαζικής καταστροφής. Η τεχνογνωσία μας πρέπει να υπηρετεί την κοινωνία, όχι τα στρατιωτικά επιτελεία.
- Η έρευνα δεν μπορεί να υπηρετεί τον πόλεμο, την κατοχή, την επιτήρηση ή τις γενοκτονίες.
- Η γνώση δεν είναι ουδέτερη: ή μπαίνει στην υπηρεσία της κοινωνίας ή στην υπηρεσία του κεφαλαίου και της βαρβαρότητας.
- Τα δημόσια πανεπιστήμια δεν είναι —και δεν πρέπει να γίνουν— παραρτήματα του ΝΑΤΟ, της ΕΕ και της πολεμικής βιομηχανίας.
Καλούμε την αντιπροσωπεία του ΤΕΕ να πάρει ξεκάθαρη θέση!
- Καμία τροποποίηση του Άρθρου 2 του Οδηγού Χρηματοδότησης και Διαχείρισης του ΕΛΚΕ ΕΜΠ ούτε του Εσωτερικού Κανονισμού Λειτουργίας.
- Διατήρηση και ενίσχυση του αντιπολεμικού χαρακτήρα της ερευνητικής αποστολής του ΕΜΠ. Καμία συμμετοχή σε ερευνητικά προγράμματα με πολεμικό προσανατολισμό ή στρατιωτική χρηματοδότηση.
- Πλήρη διαφάνεια και κοινωνικό έλεγχο για όλα τα ερευνητικά έργα, τις χρηματοδοτήσεις και τους διεθνείς εταίρους του ΕΜΠ. Ο προσανατολισμός της έρευνας να αποφασίζεται συλλογικά από την ακαδημαϊκή κοινότητα και όχι να επιβάλλεται από πάνω για λογαριασμό της πολεμικής οικονομίας. Αύξηση της δημόσιας χρηματοδότησης για τα πανεπιστήμια και την έρευνα, όχι στις χρηματοδοτήσεις από πολεμικά κονδύλια και επιχειρήσεις.
- Έρευνα στραμμένη στις κοινωνικές ανάγκες: ενέργεια, περιβάλλον, αντιπλημμυρική προστασία, δημόσιες υποδομές, υγεία και ασφάλεια εργασίας — και όχι στους εξοπλισμούς.
Να μην γίνει το ΕΜΠ εργοστάσιο πολέμου.
Η επιστήμη ανήκει στην κοινωνία, όχι στους εξοπλισμούς.
Η γνώση πρέπει να υπηρετεί τη ζωή, την ειρήνη και τις ανάγκες των πολλών — όχι τα κέρδη!